Các thao tác chuẩn bị máy - in Offset

Công việc chuẩn bị máy in offset bao gồm các thao tác nhằm chuyển đổi qua việc in bài kế tiếp khi công việc in trước đó chuẩn bị kết thúc hay đã kết thúc. Việc chuẩn bị máy in offset chỉ hoàn tất và kết thúc khi các tờ in mới trên bàn ra giấy có chất lượng đạt yêu cầu.

Trách nhiệm của từng thành viên trong một nhóm thợ in phải khác nhau trong suốt quá trình chuẩn bị máy tuỳ theo công việc in cụ thể. Để việc chuẩn bị máy đạt hiệu quả cao cho ra các sản phẩm in offset chât lượng thì các vật liệu in cho công việc in kế tiếp phải được chuẩn bị sẵn sàng đâu vào đó khi công việc in trước đó vừa kết thúc.

Việc chuẩn bị chu đáo cho quá trình chuẩn bị máy nghĩa là phải có các vật liệu cần thiết tại các đơn vị in tại thời điểm cần thiết. Các bản in nên chuẩn bị sẵn sàng và kiểm tra trước,các tấm cao su phải được bố trí sắp đặt để khi cần có thể lấy ra và lắp trên ống cao su, chuẩn bị sẵn các tờ bọc lót đã được đo và cắt xén phù hợp để bọc các ống cao su. Giấy in, mực in và dung dịch làm ẩm cũng nên được kiểm tra lại và chuẩn bị sẵn sàng. Nếu có nhu cầu cần thay đổi một màu in nào đó thì các chất tẩy rửa nên được chuẩn bị sẵn tại máy in offset.

Để việc chuẩn bị máy in offset có hiệu quả là người thợ in phải nắm rõ công việc của mình và có sự phối hợp với nhau trong suốt quá trình in theo trách nhiệm đã được phân công. Trách nhiệm này thuộc về người trưởng máy, người phải biết cách tổ chức và giám sát đội ngũ của mình. Mỗi người thợ khi được tổ chức phân công tốt sẽ biết họ phải làm gì và làm điều đó vào lúc nào. Ví dụ, hai người thợ in có thể làm nhiệm vụ thay bản và tấm cao su, nhưng công việc chỉ hiệu quả khi một người thợ làm chính và một người phụ trên từng đơn vị in.

Trong suốt quá trình chuẩn bị máy in offset cần phải tốn một số tờ in để chạy thử, do đó không thể giảm các tờ in thử xuống tới mức thấp nhất để hoàn tất gấp rút việc chuẩn bị máy in. Và trong suốt quá trình chuẩn bị máy in offset, máy in được chạy ở vận tốc được thiết lập từ trước, ví dụ như khoảng 6000 tờ/giờ. Khi bắt đầu in sản lượng thì vận tốc in sẽ được tăng lên tới vận tốc khoảng 2/3 tốc độ tối đa và tăng dần khi cần thiết, để đảm bảo cho máy in offset có độ bền cao người ta chỉ chạy khoảng ¾  tốc độ tối đa.

1.CÁC CÁCH CHUẨN BỊ MÁY IN OFFSET

Quá trình chuẩn bị máy in offset có thể được chia làm ba cách: chuẩn bị máy ở mức đơn giản, chuẩn bị máy cục bộ và chuẩn bị máy lại toàn bộ.

Việc chuẩn bị máy đơn giản thường được thực hiện trên các máy in một màu dùng để in sách và các mẫu biểu. Công việc chỉ bao gồm việc thay bản, mực in còn lại trên máng; canh chỉnh lô máng mực và hệ thống làm ẩm; thay đổi khổ giấy …

Việc chuẩn bị máy in cục bộ xảy ra trên các máy in một màu và hai màu dùng để in 4 màu. Sau khi in xong hai màu đầu tiên máy in được dừng lại và rửa sạch các hệ thống cấp mực; lắp các bản in mới lên; các tấm cao su và các tờ bọc ống có thể được giữ nguyên. Các tờ in ở bàn ra giấy được lấy ra và đưa vào bàn nạp giấy, các thông số về tay kê ở bàn nạp giấy hoặc ra giấy không cần phải thiết lập lại.

Sau khi rửa xong hệ thống cấp mực thì cho mực in mới lên máng mực và canh lại cho màu in mới.

Cách thường được áp dụng nhiều nhất là chuẩn bị máy in offset một cách toàn bộ từ đầu đến cuối, bao gồm tất cả các bước cần thiết để bắt đầu cho một công việc in mới hoàn toàn. Tiến hành rửa máy toàn bộ đối với máy in một màu và hai màu; nếu in trên máy in 4 màu cũng sử dụng lại chính 4 màu in trước và không cần phải rửa hệ thống cấp mực tại các đơn vị in. Việc rửa máy hay rửa hệ thống cấp mực thường dựa vào công việc in trước đó. Bản in và các tờ bọc ống được thay đổi và tiến hành lau sạch bề mặt tấm cao su. Các thông số thiết lập cho bàn nạp giấy, các tay kê và bàn ra giấy thường được thay đổi.

2.CÁC THAO TÁC TRONG CHUẨN BỊ MÁY IN OFFSET

Các bước tiến hành trong quá trình chuẩn bị máy in offset thường phụ thuộc lớn vào các thông số thiết lập sẵn của những người vận hành máy in. Tuy nhiên, nên tuân thủ một qui trình chuẩn bị đã được thiết lập sẵn. Việc chuẩn bị máy in tốt sẽ giúp giảm thời gian dừng máy giữa chừng và tăng năng suất in. Bên cạnh đó cần phải áp dụng chế độ bảo trì thích hợp, kiểm tra chính xác các công đoạn trước in, kết hợp với việc giảm thời gian dừng do nhưng nguyên nhân khách quan khác như lỗi vật liệu hoặc lỗi do kế hoạch sản xuất.

Có nhiều phương pháp làm giảm thời gian dừng máy in offset nhưng cách tốt nhất vẫn là phối hợp hiệu quả giữa các người thợ in trong cùng một ca. Cần phải xem việc chuẩn bị in giống như điểm dừng tiếp nhiên liệu của cuộc đua xe thể thao Công thức 1.

Việc chuẩn bị máy bao gồm các bước sau:

1. Đọc kỹ lệnh sản xuất.
2. Kiểm tra bài mẫu, bản in, giấy in và mực in có tương thích với yêu cầu không?
3. Canh chỉnh cơ học việc vận chuyển giấy.
4. Bọc ống và lắp các bản in
5. Kiểm tra các tấm cao su mới nếu cần.
6. Chuẩn bị các hệ thống làm ẩm.
7. Chuẩn bị cho hệ thống cấp mực.
8. Kiểm tra lại một lần nữa.
9. In các tờ in thử
10. Kiểm tra các tờ in thử
11. Kiểm tra lại việc định vị, chồng màu các hình ảnh in, chất lượng tờ in và màu sắc.
12. Duy trì màu sắc ổn định.

Từ bước 9 đến bước 11 cần được lặp đi lặp lại cho đến khi in được một tờ in có chất lượng mà khách hàng chấp nhận. Tờ in đó thường được gọi là tờ in chuẩn.

Trước khi bắt đầu chuẩn bị cho lần chạy máy kế tiếp, giấy in của công việc in trước được lấy ra khỏi bàn ra giấy, các bản in được lấy ra và được cất giữ để có thể dùng đến sau này. Các tấm cao su bị hỏng thì cũng cần phải được thay mới. Nếu có thay màu in thì phải rửa lại hệ thống cấp mực và cũng có thể rửa luôn cả hệ thống làm ẩm.

2.1 Rửa hệ thống cấp mực.

Bước đầu tiến trong việc rửa hệ thống cấp mực là lấy hết mực in không còn in ra khỏi máng mực. Người thợ in sẽ dùng một con dao mực cẩn thận lấy mực in ra khỏi máy. Nếu mực in đã để trên máng vài tiếng đồng hồ thì nên bỏ luôn. Lưu ý: sử dụng một con dao mực bằng nhựa plastic thay vì bằng kim loại khi lấy mực in ra khỏi máy trong hệ thống cấp mực tự động. Dùng bộ phận tự động rửa hệ thống cấp mực là cách nhanh nhất để lấy mực in ra khỏi lô. Khi rửa hệ thống mực, cần sử dụng các dung môi thích hợp. Thông thường, việc rửa hệ thống cấp mực còn sử dụng hai loại dung môi. Dung môi thứ nhất là dung môi hoà tan được với nước để loại bỏ các chất dơ, keo và các chất thay thế cồn, dung môi thứ hai dùng để rửa sạch dung môi thứ nhất, để không còn dung môi còn lại nào bám trên các lô mực. Nên chú ý đặcbiệt đến hai đầu lô vì đây là nơi mực in sẽ tích tụ và đóng thành lớp trongsuốt quá trình chạy máy. Chú ý: không được lau chùi hai đầu lô hay bất kỳ chỗ nào của hệ thống cấp mực bằng tay trong khi đang chạy máy. Nếu rửa thật sạch hệ thống cấp mực thì có thể dùng máng mực lúc trước in màu đen để in màu vàng mà không xảy ra vấn đề gì trong việc nhiễm mực in trước đó. Nhà sản xuất lô mực sẽ khuyến cáo sử dụng các dung dịch rửa lô thứ hai nào là phù hợp với sản phẩm của họ. Kiểm tra để đảm bảo rằng nhà sản xuất lô cung cấp một tờ ghi các dữ liệu an toàn cho vật liệu (MSDS) với mỗi dung dịch hoá chất được dùng; một tờ MSDS sẽ cung cấp thông tin chi tiết về việc sử dụng các hoá chất, xử lý pha hoá chất và lưu trữ.

2.2 Rửa hệ thống làm ẩm.

Thông thường, các dung môi mực không được sử dụng để chùi rửa hệ thống làm ẩm, tuy nhiên trên các hệ thống lô cồn mới ta có thể dùng dung môi này để lau các lô làm ẩm và rửa lại bằng cồn.

Đối với hệ thống làm ẩm bằng nước dùng lô nỉ, các lô nỉ có khả năng thấm hút các dung môi mực nên phải được chùi rửa bằng các chất tẩy rửa thích hợp, sau đó được rửa sạch lại toàn bộ. Việc thay các lô nỉ làm mất rất nhiều thời gian mà người thợ in sẽ phải canh chỉnh lại. Các lô bị dơ có thể được giặt sạch và thay đổi trong suốt quá trình chạy máy. Các lớp phủ bọc ni phải được gắn vào một cách cẩn thận. Lớp nỷ bọc nên có độ chặt đồng đều dọc theo chiều dài lô và lớp bọc đều ở hai đầu lô phải hơi dư một chút, và khi xiết lại thì hai đầu lô phải phẳng đều không bị lỏng dây.

Mỗi lần lấy một lô nào đó ra khỏi máy in offset thì khi lắp lại vào máy phải theo đúng hướng của hai đầu lô lúc lấy ra. Nếu đảo hai đầu lô sẽ làm tờ in bị cuộn tròn hay lớp phủ bằng ni sẽ bị trượt. 

2.3 Chuẩn bị bản in để cất giữ.

Với một vài loại bản in, khi máy in offset dừng lại lâu hơn một vài phút thì cần phải được lau keo (ở phần này,cụm từ “keo” có liên quan đến chất tráng phủ - một phần đặc tính hoá học của bản in, có thể là gôm arabic hay một chất khác tương đương) nhà sản xuất bản in có thể khuyến cáo sử dụng các chất phù hợp cho việc lau chùi và bảo dưỡng bản in. Chỉ nên sử dụng chất phủ bản được nhà sản xuất khuyến cáo. Ví dụ: nếu dùng keo axít gốc nhựa đường (AGF) có thể gây ra hiện tượng mất phần tử in trên bản. Một lớp keo mỏng được sản xuất để phủ bề mặt bản in để chống lại sự oxi hoá có thể dẫn đến hiện tượng bắt mực tại những phần tử không in trên bản. Một bản in được lau keo sẽ dễ in nhanh hơn là bản in chưa được lau keo. Phủ keo để bảo vệ bản in trong khi vẫn còn gắn trên ống bản là việc làm khó khăn vì bị hạn chế không gian làm việc do đó cần phủ nhanh một lớp keo lên bản in còn đang được lắp trên ống bản, sau đó người thợ in có thể hoàn tất việc phủ keo cho bản in bằng cách đặt bản in lên trên một bàn làm việc lớn hơn và lau keo kỹ lại. Thông thường, một bản in đã lắp trên máy trước tiên sẽ được lau bằng một miếng bông đá đã được thấm ướt keo trong một dung dịch pha với nước. Sau đó toàn bộ bề mặtbản in nên lau đều bằng một miếng vải mềm đã được thấm ướt. Khi lau bản in bằng một lượng keo hợp lý thì sẽ không ảnh hưởng đến các phần tử in trên bản vẫn còn đang dính mực. Khi lau keo quá nhiều thì keo sẽ dính vào phần tử in như một lớp phủ dày lên đó và trở nên không thấm hút dung môi và xảy ra hiện tượng mất phần tử in do lau keo quá nhiều. Khi để keo khô thành một lớp mỏng và đều thì bề mặt bản in được lau bằng một dung môi hoà tan để lột lớp mực ra khỏi phần tử in và dùng giấy phủ bản in lại để không bị trầy xướt.

2.4 Chuẩn bị bài mẫu

Bài mẫu, bản in, giấy và mực in cần được kiểm tra đối chiếu với kế hoạch sản xuất, nếu có bất kỳ sự khác biệt nào trưởng máy phải báo ngay cho bộ phận giám sát in. Thông thường việc kiểm tra này đuợc tiến hành trước khi kết thúc công việc in trước đó như là một phần của khâu chuẩn bị trước in.

2.5 Xử lý cơ học việc vận chuyển tờ in

Thiết lập các thông số cho việc vận hành tờ in là một quá trình mất nhiều thời gian. Nếu phải thay đổi độ dày và khổ giấy in thì tất cả các thông số thiết lập phải được chỉnh lại tuỳ theo từng công việc in. Một số máy in thế hệ mới có các thiết bị canh chỉnh tự động tờ in.

Dưới đây là mô tả các bước thường được tiến hành trong việc canh chỉnh, vận hành tờ in trên máy in khi thay đổi giấy in.

1. Đặt bàn nạp giấy và giấy in vào đúng vị trí trên máy in offset.

2. Canh chỉnh các bộ phận của đơn vị tách tờ in như thiết bị điều chỉnh độ cao chồng giấy, các miếng chặn mép giấy, các chổi lông tách giấy và các lưỡi gà, các đầu hút đuôi giấy, các đầu hút đá giấy và các đầu thổi khí.

3. Canh chỉnh các bộ phận trên bàn xuống giấy: các lô đá giấy, bộ phận kiểm tra đúp giấy, các bộ phận vận chuyển tờ in đến các tay kê đầu như các lô dằn, các dây băng truyền và bánh xe chổi lông, các bộ phận hút chân không và các thiết bị kiểm tra sự xuống sớm hay xuống trễ của tờ in.

4. Canh chỉnh các tay kê đầu và các tay kê hông.

5. Thiết lập các nhíp bắt giấy và điểm dừng của ống ép. Nếu cấn thiết sẽ bù vào việc tờ in bị giãn ở đuôi giấy trên máy theo các sự chỉ dẫn của nhà sản xuất máy in.

6. Thiết lập áp lực của ống ép phù hợp với độ dày của vật liệu in.

7. Cho một tờ in đi quamáy để thiết lập các thanh vỗ, là các thiết bị hỗ trợ cho việc ra giấy và thời gian để mở miệng nhíp.

Các bước này cần được lập đi lập lại đến khi tờ in đi qua máy in offset một cách ổn định. Những canh chỉnh bổ sung thứ yếu cho tay kê hông và bàn nạp giấy cần thiết cho việc canh chồng màu saunày.

2.6 Lắp bản in

Các bước để lắp bản in đều khác nhau, phụ thuộc vào khổ máy in offset và máy in có hay không có trang bị bộ phận lên bản tự động hoặc bán tự động. Trong nhiều trường hợp, người thợ in sẽ đưa bản in đưa cho một người khác đang đứng giữa các đơn vị in để lên bản. Không có nguyên tắc gì được áp dụng vì tất cả các người thợ in cần phải biết cách sử dụng an toàn trong khi điều khiển nhấp máy để lên bản in.

Các thao tác cơ bản nên tuân thủ quy trình dưới đây:

·                    Kiểm tra các yêu cầu của công việc in để lắp bản in phù hợp lên máy.

·                    Kiểm tra độ chính xác của quá trình phơi bản và chất lượng bản in.

·                    Đo độ dày bản in bằng thước Panme xác định độ dày và chuẩn bị các tờ bọc ống. nếu cần phải thay đổi công việc in thì yêu cầu có sự bọc ống cho phù hợp.

·                    Kiểm tra làm sạch bề mặt ống bản và mặt sau của bản in. Điều chỉnh ống bản và nẹp bản để trả chúng về vị trí ban đầu hoặc về vị trí zero.

·                    Lắp bản in và tờ bọc ống lên ống bản

Các bước cơ bản của việc canh chỉnh bản in (bắn bản) như sau:

·                    Nếu như trên máy in không có các thước canh hay các dấu định vị thì dùng một cây viết chì vạch một đường thẳng từ bản in đến thân của trục ống hay đến rãnh chia.

·              Xác định độ dịch của bản trên ống bản để tạo ra được vuông góc cho hình ảnh in với tờ in. Vẽ một nhóm dấu móc mới trên thân ống hoặc rãnh ống. Lưu ý: nếu lạm dụng việc bắn bản nhiều quá sẽ làm rách bản in.

·                    Giảm áp lực xiết trên các chốt ở đuôi bản để bản in có thể tự kéo về phía cạnh đã được xác định.

·                    Dùng các chốt bên hông ống bản để đẩy đuôi bản qua một bên với một khoảng cách bằng với độ dịch ống bản được thực hiện ở bước 3.

·                    Xiết các chốt ở đầu bản để kéo bản in về phía của các dấu móc đã được vẽ.

·                    Xiết chặt các chốt ở đuôi bản in.

Có 3 điều này cần lưu ý khi lắp bản in là:

·                    Sử dụng đúng loại giấy bọc ống và kiểm tra độ dày của vật liệu bọc ống.

·                    Đảm bảo các ốc xiết căng bản phải đều lực và bản in phải áp sát lên ống bản.

·                    Canh bản in theo các dấu và mốc định vị trên ống bản. Nếu cần thiết có thể định vị lại cho bản in đã được lắp trên máy. Nếu phần tử in không vuông góc với các cạnh tương ứng trên tờ in hoặc không chồng vào các màu in trước đó thì cần phải canh lại bản in. Việc canh lại vị trí bản in thì luôn luôn tốt hơn là việc điều chỉnh các tay kê đầu.

Lên bản in tự động. Trong những năm gần đây, các nhà sản xuất máy in đã trang bị trên các máy in thiết bị lên bản tự động hoặc bán tự động. Việc sử dụng một cách chính xác thiết bị lên bản này có liên quan đến các mức độ tự động hoá khác nhau của các thiết bị, tuỳ thuộc vào các nhà sản xuất máy in. Do đó cần phải tham khảo sự hướng dẫn trong việc vận hành cụ thể từng thiết bị. Các bước cơ bản khi vậnhành một hệ thống lên bản tự động là:

·                    Người thợ in đưa các bản in mới lên hộp chứa.

·                    Người thợ in xác định đơn vị in nào cần lắp bản mới và ấn nút bắt đầu quá trình lên bản.

·                    Thanh chắn an toàn tựđộng mở ra và nẹp đuôi bản in được quay hướng về ống bản.

·                    Nẹp bản mở ra, bản cũđược rút ra khỏi ống bản và đi vào khay chứa.

·                    Bản in mới sẽ rời khay chứa được đưa vào vị trí thanh nẹp bản và được gắn lên ống bản.

·                    Nẹp bản khép lại, thanh đưa bản trở về vị trí ban đầu và thanh chắn an toàn đóng lai.

Không phải lúc nào cũng cần thay tấm cao su và tờ bọc ống trong quá trình chuẩn bị máy. Đối với công việc in 4 màu số lượng lớn va đòi hỏi chất lượng cao thì nên thay cao su khi phát hiện có tấm cao su đã bị hỏng, nếu không sẽ mất rất nhiều thời gian cho việc thay cao su mới.

 

Kinh nghiệm in chồng màu mực theo thứ tự trên máy in offset 1 màu

Nhớ lại những năm 80, tranh Trung Quốc tràn ngập các tỉnh miền Bắc , tranh Thái Lan đầy rẩy ở các tỉnh miền Nam, nhất là các quán cà phê, cửa hàng ăn uống, nhà nào cũng treo dăm ba tấm, mà cảnh và người kể cả kĩ thuật in đâu có đẹp. Nhiều tỉnh của ta lúc này in còn xấu hơn cả thời kì kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ ở trong rừng.

Hồi đó chỉ gần Tết Âm lịch thì các nhà sản xuất, các công ty mới rầm rộin tranh ảnh nhiều màu. Còn ngày thường các bìa sách báo tạp chí nếu in nhiều màu thì coi là “xài sang”. Hiện việc, in tranh ảnh nhiều màu thì nhà in nào cũng in được. Các xí nghiệp in thuộc Bộ, Thành, Quận, Huyện và nhiều nhà in Tỉnh, một số đã máy in 2 hoặc 4 màu và những xí nghiệp in chỉ có máy in một màu cũng đều in được những loại ấn phẩm rất đẹp.

Có thua kém với nhau về năng suất chứ còn chất lượng sàn phẩm không thua kémnhau bao xa, vì chế bản và nguyên vật liệu in đều giống nhau cả. Tuy vậy, về lý luận mực in, về màu sắc và thứ tự chồng màu mực , khi in tranh ảnh nhiều màu của thợ in nhiều nơi còn bị hạn chế, thiếu lý luận cơ bản để giải trình khi in đẹp, xấu cho có sức thuyết phục rõ rệt.

Các xí nghiệp in có máy in 4 màu (in ướt chồng ươt), đủ công cụ đo đạc kiểm tra, thợ in làm việc trong buồng lạnh thoải mái, dễ chịu có thể điều chỉnh được tức thì khi màu sắc của mỗi màu in ra không giống mẫu. Nhưng ở những xí nghiệp in không có máy in offset 1 màu mà in ảnh nhiều màu (ướt chồng khô), không qua in thử và khí hậu hoá giấy in, thì việc in không dể dàng giống mẫu. Nếu thợ in cưa xí nghiệp non tay nghề thì rất phập phồng thấp thỏm, không biết những tờ lịch treo in ra giống mẫu đến đâu, vì in xong mới biết chính xác.

Việc in tranh ảnh nhiều màu chồng tram, màu nào trước màu nào sau, thợ in mỗi nơi mỗi cách. In offset cuộn ở một xí nghiệp in báo còn thấy chưa ổn định. Có hôm cầm tờ báo xem, ta thấy tranh ảnh màu sắc đẹp, phù hợp với tự nhiên rất quen mắt nhìn. Nhưng cũng có những hôm ta đọc báo thấy ảnh in mặt người vàng như nghệ, hoạc đỏ như cà chua, bất chợt ta thấy tức mắt khó chịu.

Tuy nhiên người xem báo không quan tâm lắm về chất luợng hình ảnh vì phần lớn nghề in và cũng thời gian báo quá ngắn, giá tiền ít, lại in giấy báo một mặt không láng, không trắng dể châm chước. Còn máy in offset tờ rời , thứ tự mực in chồng màu cũng không ai giống ai, mới điều có lý lẽ và kinh nhgiệm sử dụng riêng và cũng không dám tự nhận phương pháp của mình là hay nhất, cứ biết ai giống mẫu hơn là khá hơn rồi.(muốn xác định chính xác phải mở cuộc thi mới rõ).

Tuy vậy những thợ in offset 1 màu sử dụng máy một màu để in ảnh nhiều màu cũng có cách làm riêng mà trong sách chưa nói đến. Chuyện như sau: Năm 1955 tôi có theo dõi thứ tự in chồng màu của một thợ in ở xưởng in Mỹ Thuật (Bắc Kinh).Khi họ in các tranh ảnh mỹ thuật lớn, quan trọng không qua in thử (do thời gian không cho phép) đều phân loại:

Loai thứ nhất: ảnh chân dung (ảnh lãnh tụ) Khó nhất là in sao cho đúng màu da mặt, vì nó chiếm diện tích lớn trên bức ảnh. Màu cơ bản của mặt là đỏ (cánh sen M). Bổ trợ cho đỏ là vàng. Do đó thứ tự in chồng màu là Đỏ(M), Vàng (Y), Xanh (C), Đen (K). Màu đỏ in trước cho giống màu da, màu vàng in sau để bổ trợ có thể in đậm, lợt, dày, mỏng mực, tiến lui, dễ điều chỉnh, in đúng màu ở mặt đã thành công tới 90% độ chính xác về màu sắc.

Còn xanh, đen ở chỗ sáng rất ít, nặng về các vùng tối, phông nền, các vị trí phụ, nếu có sai đôi chút người xem ít chú ý. Những năm 60, nhiều thợ in offset ở nhà máy in offset Tiến Bộ Hà Nội thường trao đổi với nhau là rất ngại in ảnh lãnh tụ. Vì quần chúng nhân dân nhận biết rất rõ về màu da cũng như các đặc điểm trên mặt lãnh tụ , nên nếu chỉ in đi kháøc một chút thôi là họ nhận ra ngay. Thế mới biết in ảnh chân dung , ảnh lãnh tụ là khó đấy chứ .

Loại thứ hai :Ảnh phong cảnh . Thường có trời mây, cây cỏ, sông nứoc , núi non . Nếu in màu Cyan (xanh dươn g )trước , giữ đúng được độ mực ở mây trời , là màu cơ bàn khi có vàng Y bồ trợ in thứ hai , sẽ có màu lục (lá cây) ở cánh đồng , mảng rừng rất dễ tăng giảm màu cho gần mẫu . Do đó thứ tự in chồng màu mực ở phong cảnh CYAN,VÀNG , MAGENTA , ĐEN.Đỏ , đen in sau có tác dụng ở cá mảng tối , màu đá , màu đất , nếu có sai màu đôi chút với phong cảnh thì người xem ít phát hiện dễ bỏ qua.

Cũng có khi ảnh mẫu vừa chân dung vừa phong cảnh, thì thợ in cần tìm hiểu chủ đề của ảnh mẫu và xem diện tích người và cảnh phần nào nhiều để chú ý gia công kỹ thuật cho bức ảnh in ra được sinh động và gần gũi hơn .

Loại thứ ba: Tĩnh vật Có khi là máy nhà, ngôi nhà, bức tượng, mặt trống đồng, ấm sành màu da lươn, một cỗ máy…Thợ in xem màu cơ bản hay hỗn hợp chiếm nhiều diện tích bức ảnh để quyết định màu mực khi in, phải biết màu nào cơ bản, màu nào bổ trợ, màu nào tương phản để in cho sát mẫu . Ví dụ: Một thân máy có màu xanh rêu, lam và vàng là cơ bản của màu lục tươi, đen là màu bổ trợ cho màu lục, làm cho màu lục thẫm hơn, đỏû là tương phản nhất ở các chỗ sáng, nếu in thừa sẽ ngã tím không giống thân máy.

Do đó tuỳ theo mẫu mả có thể in thứ tự :XANH, ĐỎ, VÀNG, ĐEN hoặc ĐỎ, VÀNG, ĐEN, XANH. Khi in ảnh một quả chuông hay mặt trống đồng , nhìn vào mẫu ta có cảm giác ánh lên một màu xanh tối, dưới xanh lẫn quất ánh đen .

Ta soi kính phóng đại trên bảng in thấy diện tích in như nhau, diện tích điểm tram 90% như nhau, hai màu cách nhau góc độ 300, nhưng do in ướt chồng khô nên màu lam in sau cùng, để tạo ra ánh xanh trên các vùng tối của mặt trống đồng hay quả chuông, có thể pha thêm dầu bóng vào mực xanh để chi tiết dễ nổi hơn .

Lại một chuyện nữa như sau: Năm 1982 tôi có làm việc với một bạn thợ in người Hoa ở Xí Nghiệp In Công Tư Hợp Doanh số 4 (nay là in số 7). Bạn này cũng là hàng thợ khá, các đệ tử thường nể mặt. Nhưng khi thấy in tranh ảnh nhiều màu, bạn này chỉ in theo công thức XANH, VÀNG, ĐỎ, ĐEN. Tôi có nhiều lần gặp gỡ, trò chuyện nhưng bạn đó ít chú ý sữa đổi, có thể do thối quen, ngại cải tiến.

Đến tết năm đó, khi in một bìa tạp chícủa Trường Cao Đẳng Sư Phạm Long An, ảnh bìa là mặt một cô gái chiếm tới 70-80% diiện tích in, bạn đó in XANH, VÀNG xong đến khi in ĐỎ thì dù có in dày và đậm mực đến đâu vẫn thấy thừa vàng, thiếu đỏ. (Vì ở màu vàng mắt thường cũng khó phân biệt độ đậm nhạt có khi phải đưa ra ánh sáng mặt trời, hoặc soi kính lam mới rõ ). Đến khi in đủ màu, thì mặt cô gái vàng khè như sốt rét.

Tuy in không đạt, đàng lẽ phải in lại, nhưng do gần tết, lại còn phỉ đóng cắt, vả lại thời đó còn “bao cấp”, dù họ có than phiền trách móc nhưng vẫn trả đủ tiền cho xí nghiệp . Sau việc này, bạn thợ in nọ đã có kinh nghiệm và dần thay đổi lại cách làm và thường hay trao đổi với mọi ngưới về kỹ thuật in và thấy rõ :Nếu in ảnh chân dung ở máy in offet 1 màu thì in đỏ giữ chặt đỗ chình xác màu ở mặt. Rồi in vàng bổ túc màu cho pphù hợp với màu da , vị trí chủ yếu của bức ảnh được đề cao , nếu vị trí chủ yếu bị in hỏng , vị trí râu ria nếu in có đẹp cũng chẳng ai để ý. Giá trị bức tranh in ra bị hỏng toàn bộ!

Máy in offset - khái niệm cơ bản

Mời các bạn tìm hiểu về kỹ thuạt in offset. In offset là một kỹ thuật in ấn trong đó, các hình ảnh dính mực in được ép lên các tấm cao su (còn gọi là các tấm offset) trước rồi mới ép từ miếng cao su này lên giấy. Khi sử dụng với in thạch bản, kỹ thuật này tránh được việc làm nước bị dính lên giấy theo mực in offset

Máy in offset 1 màu

Ưu điểm của kỹ thuật in offset:

- Chất lượng hình ảnh cao, rõ nét và sạch hơn in trực tiếp từ bản in lên giấy vì miếng cao su áp đều lên bề mặt giấy cần in.
- Khả năng ứng dụng in ấn lên nhiều bề mặt, kể cả bề mặt không phẳng (như gỗ, vải, kim loại, da, giấy thô nhám). 

- Việc chế bản dễ dàng hơn.

- Các bản in offset có tuổi thọ lâu hơn, vì không phải trực tiếp tiếp xúc với bề mặt cần in.

máy in offset 4 màu

     

In offset ngày nay đã trở thành kỹ thuật in phổ biến nhất trong in ấn thương mại. Tuy vậy trong các in ấn dành cho thú vui cá nhân, người ta vẫn có thể tạo ra một số ít sách với chất lượng cao, sử dụng cách in trực tiếp. Một số người vẫn thích các đường nét chìm nổi để lại trên giấy từ việc in trực tiếp. Thậm chí một số sách kiểu này còn được in bằng các bản in được xếp từ các con chữ chì, đây là công nghệ in typo, một công nghệ khá cổ.  Máy in dùng kỹ thuật offset và thạch bản đầu tiên ra đời ở Anh khoảng năm 1875 và đã được thiết kế để in lên kim loại. Trống offset làm bằng giấy các tông truyền hình ảnh cần in từ bản in thạch bản sang bề mặt kim loại. Khoảng 5 năm sau, giấy các tông được thay bằng cao su.     

Người đầu tiên áp dụng kỹ thuật in offset cho in ấn trên giấy có thể là Ira Washington Rubel năm 1903. Ông đã tình cờ nhận thấy mỗi khi một tờ giấy không được đưa vào máy in thạch bản của ông một cách đúng nhịp, bản in thạch bản in lên trống in được bọc bằng cao su, và tờ giấy cho vào tiếp theo bị dính 2 hình: bản in thạch bản ở mặt trên và bản in do dính từ trống in ở mặt dưới. Rubel cũng nhận thấy hình ảnh in từ trống in cao su nét và sạch hơn vì miếng cao su mềm áp đều lên giấy hơn là bản in bằng đá cứng. Ông đã quyết định in thông qua các tấm bằng cao su. Độc lập với Rubel, hai anh em Charless Harriss và Alberts Harriss cũng đã phát hiện ra điều này và chế tạo máy in offset cho Công ty In ấn offset Tự động Harriss.          

Các thiết kế của Harris, phát triển từ máy in gồm các trống quay, rất giống hình vẽ trong bài. Nó gồm một trống bản in tiếp xúc chặt với các cuộn mực in và nước. Một trống cao su tiếp xúc ngay bên dưới trống xếp chữ. Trống in ở bên dưới có nhiệm vụ ấn chặt tờ giấy vào trống cao su để truyền hình ảnh. Ngày nay, cơ chế cơ bản này vẫn được dùng, nhưng nhiều cải tiến đã được thực hiện, như thêm in hai mặt hay nạp giấy bằng cuộn giấy (thay vì các miếng giấy).     

Trong những năm 1950, in offset trở thành kỹ thuật in phổ biến nhất cho in ấn thương mại, sau khi nhiều cải tiến đã được thực hiện cho bản xếp chữ, mực in và giấy, tối ưu hóa tốc độ in và tuổi thọ các bản xếp chữ. Ngày nay, đa số in ấn, gồm cả in báo chí, sử dụng kỹ thuật in offset này.

Nguyên lý cơ bản in offset

Máy in offset - cấu tạo chung

In offset là phương pháp in phẳng, các thông tin hình ảnh được thể hiện trên bản in có tính quang hoá để tạo ra các phần tử in bắt mực và phần tử không in thì bắt nước. Ngoài ra hình ảnh trên khuôn in phải là hình ảnh thuận, tức là cùng phương với tờ in sẽ được in ra.

Cấu tạo máy in offset:

Một máy in offset tờ rời gồm có các bộ phận chủ yếu như: một bộ phận cung cấp giấy, một hay nhiều đơn vị in, các thiết bị trung chuyển để đưa giấy qua máy in, một bộ phận ra giấy và các bộ phận bổ trợ thêm như bàn điểu khiển máy in.

Thông thường một đơn vị in trong máy in offset tờ rời có ba trục chính cùng hệ thống làm ẩm và hệ thống chà mực lên khuôn in.
Ống bản máy in offset: là một trục ống bằng kim loại, trên khuôn in phần tử in bắt mực còn phần tử không in bắt nước.
Ống cao su: là môt trục ống mang tấm cao su offset, có cấu tạo gồm một lớp vải bọc với cao su tổng hợp để truyền hình ảnh từ khuôn in lên bề mặt vật liệu in.
Ống ép: là một trục khi quay luôn tiếp xúc với ống cao su, làm nhiệm vụ chuyển giấy và các vật liệu in khác. Hệ thống làm ẩm: là hệ thống các lô làm ẩm bằng dung dịch làm ẩm có chứa các chất phụ gia như: axit, gôm arabic, cồn isopropyl hay các tác nhân làm ẩm khác.

Máy in offset một màu

 Hệ thống cấp mực máy in offset: 

Đó là hệ thống các lô chà mực cho bản in. Các thành phần quan trọng khác. Ngoài các đơn vị in ra, trong máy in offset một màu hay nhiều màu còn bao gồm các bộ phận sau.

Bộ phận nạp giấy máy in offset: 

Chúng làm nhiệm vụ hút giấy và các vật liệu in khác từ bàn cung cấp giấy lên và đưa xuống đơn vị in đầu tiên.

Các bộ phận trung chuyển

(thông thường là các trục ống có nhíp kẹp giấy): có khả năng vận chuyển giấy đi qua máy in.

Bộ phận ra giấy máy in offset: là bộ phận nhận giấy ra và vỗ giấy đều thành cây giấy trên bàn ra giấy.

Hệ thống làm ẩm máy in offset:
Hệ thống làm ẩm trong in offset tờ rời cung cấp dung dịch làm ẩm gốc nước, hoặc dung dịch máng nước lên bề mặt khuôn in trước khi nó được chà mực. Dung dịch làm ẩm giữ cho phần tử không in trên khuôn được ẩm ướt do đó nó không bắt mực. Nó được chà lên toàn bộ bản in.

Tuy nhiên, các phần tử không in bắt nước và đẩy mực trên khuôn, chúng được tạo ra theo cách hút bám một lớp mỏng gôm arabic trong quá trình chế tạo khuôn in, đó là hydrophilic, hay chất ưa nước, trong khi các phần tử in là hydropho­bic, hay chất có khuynh hướng đẩy nước. Thực ra nước bản thân nó có thể được sử dụng để làm ẩm bản. Một vài máy in offset tờ rời có thể chọn sử dụng một mình nước để in các ấn phẩm số lượng ít. Tuy nhiên, lớp đẩy mực này dần dần lột ra khỏi khi khuôn in tiếp tục sử dụng trên máy. Các hoá chất trong dung dịch làm ẩm bổ sung thêm độ đẩy mực cho lớp này.

Máy in offset - hệ thống truyền mực

Hệ thống truyền mực offset:
Hệ thống cung cấp mực in trong máy in offset tờ rời có 4 chức năng cơ bản sau: 1. Dẫn mực từ lô máng mực đến khuông in. 2. Tách lớp mực dày ra thành lớp mực mỏng đồng đều trên các lô truyền. 3. Chà mực lên các phần tử in trên bản. 4. Loại bỏ mực in tái lập trên lô chà từ các công việc in trước đó.

Máy in offset 6 màu

 Máng mực in offset: chứa mực in cần cung cấp trong quá trình in. Lô chấm: là một lô chuyền luân phiên tiếp xúc giữa lô máng mực và lô đầu tiên của hệ thống cấp mực, thông thường là lô tán trong hệ thống cấp mực. Lô tán và lô sàn: là các lô chuyển động ăn khớp bằng bánh răng và dây sên không chỉ quay tròn được mà còn chuyển động qua lại theo phương ngang với trục ống từ trái qua phải Máng mực, hai thành bên hông máng mực, dao gạt và lô máng mực và làm nhiệm vụ chà dàn mỏng lớp mực in lên các lô và xoá các lớp mực in trước đó trên lô chà. Các lô trung gian: là các lô chuyển động được dựa vào sự tiếp xúc với các lô chuyển động khác có nối kết với bộ phận truyền chuyển động, các lô trung gian nằm ở giữa lô chuyền và lô chà, làm nhiệm vụ và định lượng mực cấp cho quá trình in; thường được gọi là lô định lượng – khi chúng tiếp xúc với hai lô khác hoặc được gọi là lô dằn – khi chúng chà tiếp xúc với một lô khác; ví dụ như lô tán. Các lô chà bản in: gồm 3-4 lô chà bản thường có đường kính khác nhau, tiếp xúc và chà mực lên bản in.

Máy in offset và những điều thú vị

CHẤT LƯỢNG IN OFFSET VÀ TIÊU CHUẨN HÓA THỨ TỰ IN CHỒNG MÀU

may in offset - kiem tra mau

Tiêu chuẩn quan trọng nhất để đánh giá chất lượng (tờ) in offset đó là tờ in ra phải giống mẫu (hoặc tờ in thử) về màu sắc và các tờ in phải đều màu (không dao động màu) trong toàn bộ sản lượng in.

Trong thực tế khách hàng thường phàn nàn là sản phẩm in ra không giống màu mẫu và các tờ in không đều.

Những yếu tố quan trọng nhất trong quá trình in ảnh hưởng đến màu sắc tờ in (và do đó đến chất lượng in) đó là:

· Độ dày lớp mực trên giấy (tỉ lệ với Mật độ tông nguyên DV khi đo bằng Mật độ kế)

· Độ lớn điểm tram và độ chồng mực (gắn chặt với thứ tự in chồng màu).

may in offset - ốc chồng màu

Để đánh giá ảnh hưởng của những yếu tố này, bên cạnh việc quan sát bằng mắt, người ta phải sử dụng dụng cụ đo để có sự đáng giá khách quan, loại bỏ ảo giác chủ quan. Dụng cụ thông dụng nhất là Mật độ kế.

Trong phạm vi viết bài này, xin chỉ đề cập đến yếu tố thứ 3 là vấn đề Thứ tự in chồng màu, ảnh hưởng của nó đến chất lượng in, đang là vấn đề nhiều bạn quan tâm.

Thứ tự in chồng màu ảnh hưởng đến độ nhận mực và do vậy ảnh hưởng đến màu in ra. Có sự khác biệt khi in một màu lên giấy trắng, in màu đó lên một lớp mực in trước đã khổ, hoặc in 2 hay 4 màu in ướt - chồng – ướt. Khi in ướt - chồng – khô (tức là in nhiều màu trên một máy một màu) và ướt - chồng – ướt, độ nhận mực có độ khác biệt ảnh hưởng đến kết quả in, đặt biệc đôi với ướt - chồng – ướt thì độ tách dính (tack) của mực in có vai trò rất quan trọng, nó phài giảm dần từ đơn vị đầu đến đơn vị cuối.

Phụ thuộc tính chất công việc in, lọai máy offset (một hay nhiều màu, tức là in ướt - chồng – khô, ướt - chồng - ướt) và hiệu quả màu sắc cần có mà thay đổi thứ tự chồng màu. Nếu công việc đã được in thử , cần phải giờ đúng thứ tự khi in thử.

May in offset - mực in

ở các nước có đến công nghiệp in phát triển, người ta đã đề ra biện pháp Tiêu chuẩn hóa, để loại những ảnh hưởng của thứ tự in chồng màu đến kết quả in. Quá trình in thử và in sản lượng được thực hiện theo một tiêu chuẩn qui định. Một thứ tự in chồng màu thống nhất ở tất cả các xí nghiệp in cho phép so sánh được chất lượng in ở các xí nghiệp khác nhau, đồng thời có thể đặt sản xuất mực có độ tách dính giảm dần theo tiêu chuẩn chồng màu tiêu chuẩn, tạo thuận lợi cho người thợ in.

Thứ tự in chồng màu in offset tiêu chuẩn được sử dụng phố biến ở các nước Châu âu là:

· In 4 màu ướt - chồng – ướt (máy nhiều màu)

Đen – Xanh - Đỏ magenta – Vàng.

· In 2 màu ướt - chồng – ướt và ướt - chồng – khô:

Xanh cyan - Đỏ magenta -> Đen - Vàng

· In 1 màu ướt - chồng – khô:

Xanh cyan -> Đỏ magenta -> Vàng -> Đen.

Máy in offset ở nước ta hiện nay, điều kiện sản xuất ở các xí nghiệp in cò nhiều khác biệt, đặt biệt là chúng ta sử dụng nhiều loại mực in nhập từ nhiều nước khác nhau đến chưa thể có tiêu chuẩn quốc gia thống nhất. Hậu quả của việc đánh giá chất lượng in phụ thuộc chủ quan của người thợ, mỗi xí nghiệp và việc tranh cãi là tất nhiên, đặc biệt là về ảnh hưởng đến kết quả in của thứ tự in chồng màu.

may in offset - các màu cơ bản

Tuy nhiên máy in offset, trong điều kiện hiện nay trước khi có tiêu chuẩn quốc gia thống nhất, chúng ta có thể thực hiện tiêu chuẩn hóa Thứ tự in chồng màu ở từng xí nghiệp (thuận tiện nhất có lẽ đến sử dụng Thứ tự in chồng màu tiêu chuẩn mà các nước công nghiệp in tiên tiến đang áp dụng, trước khi chúng ta nghiên cứu tìm ra tiêu chuẩn phù hợp cho mình), trao đổi với các Công ty vật tư in để đặt mua mực in tiêu chuẩn có các tính chất, đặc biệt là tính tách dính phù hợp với Thứ tự in chồng màu tiêu chuẩn của xí nghiệp. Làm được điều này chúng ta loại bỏ được một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng in để ổn định các yếu tố khác.

Tiêu chuẩn hóa phương pháp in offset là xu thể tất yếu, vì chỉ có như vậy chúng ta mới ổn định được chất lượng in. Các biện pháp tiêu chuẩn hóa ở các công đọan bình phim, phơi bản, in thử và in sản lượng tạo thuận lợi phối hợp các khâu, loại bỏ tối đa từ đầu các sơ sót để có chất lượng in cao ổn định. Ngay từ bây giờ chúng ra cần chuẩn bị các điều kiện để có thể tiến tới tiêu chuẩn hóa phương pháp in offset, trước hết là nâng cao trình độ hiểu biết về chất lượng, quản lý chất lượng và sử dụng kỹ thuật đo trong ngành in.